O Konkursie

Od ponad 70 lat Henryk Wieniawski patronuje Międzynarodowym Konkursom Skrzypcowym, od 1952 r. odbywają się one w Poznaniu; w 2011 r. po raz czternasty. Oczekiwani są na nim przedstawiciele kolejnej generacji młodych wirtuozów, wychowanych już w globalizującym się świecie. Częstokroć urodzonych w jednym kraju, nauki pobierających w innym, a zamieszkałych jeszcze gdzie indziej. Na co dzień poddawanych wpływom różnych kultur. Łączy ich jednak muzyka i - jak zawsze - potrzeba zmierzenia z rówieśnikami swoich talentów, umiejętności technicznych, wyobraźni artystycznej. Na miejsce tej konfrontacji wybrali Poznań – miasto, które poszczycić się może najstarszym konkursem skrzypcowym na świecie.

I chociaż w jego czternastej edycji chcielibyśmy sprostać nade wszystko aktualnym oczekiwaniom programowym kandydatów i niezwykle ważnemu w tym przedsięwzięciu ogniwu, jakie stanowi publiczność konkursowa, to ani na moment nie zapomnieliśmy, że siłą konkursów Wieniawskiego jest ich historia. A w niej zwłaszcza - nazwiska laureatów i jurorów. Sięgnijmy zatem na chwilę pamięcią w przeszłość…

W 1935 r. - w setną rocznicę urodzin naszego patrona - jego bratanek Adam, sam też kompozytor, zainicjował w Warszawie międzynarodowe spotkania młodych skrzypków; w glorii pierwszych laureatów opuścili je: Francuzka Ginette Neveu (z I nagrodą), u progu wielkiej kariery, tragicznie przerwanej katastrofą lotniczą, Rosjanin Dawid Ojstrach (II nagroda), o którego późniejszej roli w światowej wiolinistyce wprost nie uchodzi przypominać oraz Anglik Henry Temianka (III nagroda). Wśród nagrodzonych byli też m.in. Ida Haendel, Bronisław Gimpel, Grażyna Bacewicz i wielu innych, którym wojna pokrzyżowała artystyczne drogi, a także przerwała tak pięknie rozpoczęte dzieje konkursu.

Po 17 latach szczęśliwie odrodził się on w Poznaniu - mieście, które wobec zniszczonej stolicy - z wielu względów najbardziej było predestynowane do tej roli. Uwielbiał je kiedyś sam Wieniawski. I chociaż w grudniu 1952 r. zjawiło się tutaj zaledwie 23 skrzypków z 7 krajów, to niektóre ich nazwiska do dzisiaj poruszają melomanów. Zwyciężył młodziutki Igor Ojstrach (syn Dawida). Tuż za nim (z II nagrodą ex aequo) byli Wanda Wiłkomirska i Rosjanin Julian Sitkowiecki. III Konkurs (1957 r. z 45 uczestnikami z 16 państw i m.in. z Dawidem Ojstrachem w jury), to rywalizacja między Rosjanką Rozą Fajn i faworytem publiczności, Amerykaninem Sydney Harthem. W 1962 r., już przez nikogo nie kwestionowanym zwycięzcą został jego rodak, fenomenalny Charles Treger. Pięć lat później (1967 r.) triumfował po raz pierwszy Polak Piotr Janowski. VI Konkurs w 1972 r. należał do trzech skrzypaczek: Rosjanki Tatiany Grindienko, Japonki Shizuki Ishikawy i Polki Barbary Górzyńskiej, za to następny w 1977 r. zdominowali mężczyźni: Wadim Brodski, Piotr Milewski i Michaił Wajman. Kolejny turniej (1981 r.) rozegrał się z legendarnym Henrykiem Szeryngiem w roli szefa jurorów i pod znakiem dominacji Japończyków; Obok Keiko Urushihary (I miejsce), jeszcze cztery główne nagrody im przypadły w udziale. IX Konkurs (1986 r.), to triumf Rosjanina Ewgenija Buszkowa. Natomiast jubileuszowa, dziesiąta edycja (1991 r.), z rekordową w całej historii liczbą 54 uczestników, zakończyła się podwójnym sukcesem Polaków – Bartłomieja Nizioła i Piotra Pławnera. Tymczasem w 1996 r. jurorzy pod honorowym przewodnictwem Yehudi Menuhina, nie znaleźli osobowości godnej złotego medalu i dopiero II nagrodą obdarzyli Japonkę Reiko Otani.

Pierwszy w tym stuleciu, a dwunasty z kolei Konkurs Wieniawskiego w 2001 r. otworzył nowy rozdział w dziejach turnieju. Organizatorzy zdecydowali się powierzyć współautorstwo programu, regulaminu i składu jury Shlomo Mintzowi, wioliniście i pedagogowi o uznanym, międzynarodowym autorytecie. Artysta rzeczywiście przyciągnął sporą gromadę ponad 100 ciekawych talentów, spośród których sam wyselekcjonował 46 kandydatów do właściwej rywalizacji. Wygrała ją 16-letnia Rosjanka Alena Bayeva. Trzynasta edycja była efektem doświadczeń poprzedniej. Wraz z zarządem Towarzystwa im. Wieniawskiego w Poznaniu, wspartym zespołem konsultantów w kraju i za granicą, współtworzył ją Konstanty Andrzej Kulka, jeden z najznakomitszych polskich artystów - muzyków. On też, razem z Wandą Wiłkomirską i Bartłomiejem Niziołem – przedstawicielami dwóch, jakże różnych generacji laureatów Konkursu oraz ośmioma autorytetami gry skrzypcowej ze świata, poszukiwał najgodniejszych młodych wirtuozów lauru Wieniawskiego 2006. Godność tę uzyskała Polka Agata Szymczewska, wykształcona w poznańskiej Akademii Muzycznej (u prof. Bartosza Bryły) oraz w Wyższej Szkole Muzycznej w Hanowerze (w klasie prof. Krzysztofa Węgrzyna).

Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. Henryka Wieniawskiego w Poznaniu jest członkiem – założycielem Światowej Federacji Międzynarodowych Konkursów Muzycznych z siedzibą w Genewie.

Polskimi członkami Federacji są ponadto:

• Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina w Warszawie – członek założyciel
• Międzynarodowy Konkurs Wiolonczelowy im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie
• Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. Grzegorza Fitelberga w Katowicach
• Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. I. J. Paderewskiego w Bydgoszczy